{"id":1805,"date":"2024-02-03T10:52:52","date_gmt":"2024-02-03T09:52:52","guid":{"rendered":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/?page_id=1805"},"modified":"2026-03-10T15:08:51","modified_gmt":"2026-03-10T14:08:51","slug":"prensa-satirica","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/prensa-satirica\/","title":{"rendered":"Prensa sat\u00edrica"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"1805\" class=\"elementor elementor-1805\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8d915ed e-con-full e-flex elementor-invisible e-con e-parent\" data-id=\"8d915ed\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;animation&quot;:&quot;fadeIn&quot;}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2cae38a elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"2cae38a\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6a3e5f9 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6a3e5f9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Prensa sat\u00edrica<\/h1>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6afe4c5 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"6afe4c5\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bca0d09 e-con-full e-flex elementor-invisible e-con e-parent\" data-id=\"bca0d09\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;animation&quot;:&quot;fadeInUp&quot;}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5ea7ce elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a5ea7ce\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-contrast=\"auto\">Arcas Cubero, F. (1990). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">El Pa\u00eds de la Olla: La imagen de Espa\u00f1a en la prensa sat\u00edrica malague\u00f1a de la Restauraci\u00f3n<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Arguval.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Calvo Maturana, A. J. (2021). La pluma del sat\u00edrico, la espada del rebelde: Respuestas serviles al humor en el marco de las Cortes de C\u00e1diz. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Pasado y memoria<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">23<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 36-63. <\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.14198\/PASADO2021.23.02\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/doi.org\/10.14198\/PASADO2021.23.02<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Checa Godoy, A. (2016). Auge y crisis de la prensa sat\u00edrica espa\u00f1ola en el Sexenio Revolucionario (1868-1874). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">El Argonauta espa\u00f1ol<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">13<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.4000\/argonauta.2335\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/doi.org\/10.4000\/argonauta.2335<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Gamonal Torres, M. A. (1983). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">La ilustraci\u00f3n gr\u00e1fica y la caricatura en la prensa granadina del siglo XIX<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Diputaci\u00f3n Provincial de Granada.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Gamonal Torres, M. A. (2023). La prensa cr\u00edtica granadina en el siglo XIX. Un recorrido por la ilustraci\u00f3n gr\u00e1fica y la caricatura como medios de masas. En M. E. Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez (Ed.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Historia cr\u00edtica del periodismo andaluz<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 61-74). Comares.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Garrido Conde, M. T. (1999). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Prensa sat\u00edrica en Sevilla durante el siglo XIX: Estudio monogr\u00e1fico del peri\u00f3dico \u00abEl t\u00edo Clar\u00edn\u00bb<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> [Tesis doctoral]. Universidad Complutense de Madrid.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2016). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Del romance vulgar a la prensa de masas: El dibujo sat\u00edrico en la prensa sevillana. Los modos de ver El T\u00edo Clar\u00edn (1864-1871)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> [Tesis doctoral, Universidad de Sevilla]. <\/span><a href=\"https:\/\/idus.us.es\/handle\/11441\/36594\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/idus.us.es\/handle\/11441\/36594<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2017). Los modos de ver de \u00abEl T\u00edo Clar\u00edn\u00bb (Sevilla, 1864). Una forma de popularizar lo pol\u00edtico. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Historia social<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">89<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 3-30.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2019). El T\u00edo Clar\u00edn, chismoso y pendenciero. Las condenas al diario sat\u00edrico sevillano El T\u00edo Clar\u00edn (1864). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Andaluc\u00eda en la Historia<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">66<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 66-69.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2021a). <\/span><span data-contrast=\"auto\">La prensa sat\u00edrica en el proceso de democratizaci\u00f3n del debate p\u00fablico. El dibujo de actualidad en los semanarios \u00abEl T\u00edo Clar\u00edn y Le Charivari\u00bb. En M. A. Orobon (coord.) y E. Lafuente (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Hablar a los ojos: Caricatura y vida pol\u00edtica en Espa\u00f1a (1830-1918)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 69-85). Prensas de la Universidad de Zaragoza.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2021b). La prensa sat\u00edrica republicana andaluza (1868-1870). Una modalidad period\u00edstica popular. En I. Casas Delgado (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Los medios de comunicaci\u00f3n en Andaluc\u00eda (siglos XIX-XX): Estudios en homenaje al profesor Antonio Checa Godoy<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 71-90). Editorial Universidad de Sevilla.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2022a). La imagen sat\u00edrica en la cultura gr\u00e1fico visual decimon\u00f3nica. El testimonio ocular de El Padre Adam (Sevilla, 1868-1870) sobre el extrav\u00edo de la Gloriosa. En G. Capell\u00e1n de Miguel (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Dibujar discursos, construir imaginarios: Prensa y caricatura pol\u00edtica en Espa\u00f1a (1836-1874)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 143-161). Editorial de la Universidad de Cantabria.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2022b). <\/span><span data-contrast=\"auto\">The socialisation of print culture. Frontier ways of reading that promoted \u00abEl T\u00edo Clar\u00edn\u00bb (Seville, 1864-1867) and \u00abLa Campana\u00bb (Seville, 1867-1868). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Communication y Society<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">35<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">(3), 123-139. <\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.15581\/003.35.3.123-139\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/doi.org\/10.15581\/003.35.3.123-139<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2023). Caricaturas sobre el \u201cpueblo\u201d en la prensa sat\u00edrica andaluza de la Restauraci\u00f3n. El caso de El Alabardero (Sevilla, 1879-1880). En <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Visualizar la Historia. Miradas a la Espa\u00f1a de la Restauraci\u00f3n desde la caricatura pol\u00edtica, la iconograf\u00eda y la prensa (1875-1923)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (Vol. 2, pp. 35-61). Editorial Universidad de Cantabria.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2024a). Caricaturas sobre el \u00abpueblo\u00bb en la prensa sat\u00edrica andaluza de la Restauraci\u00f3n. El caso de \u201cEl Alabardero\u201d (Sevilla 1879-1880). En G. Capell\u00e1n de Miguel (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Miradas de la Espa\u00f1a de la Restauraci\u00f3n desde la caricatura pol\u00edtica, la iconograf\u00eda y la prensa (1875-1923)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 73-99). Editorial de la Universidad de Cantabria.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2024b). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Cuando el republicanismo se encuentra con la caricatura: El T\u00edo Clar\u00edn (Sevilla, 1864-1871), un modelo de prensa popular divergente a mediados del siglo XIX<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Fundaci\u00f3n Centro de Estudios Andaluces. <\/span><a href=\"https:\/\/publicaciones.centracs.es\/fcentracs\/catalog\/view\/17\/20\/700\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/publicaciones.centracs.es\/fcentracs\/catalog\/view\/17\/20\/700<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Guti\u00e9rrez Jim\u00e9nez, M. E. (2024c). <\/span><span data-contrast=\"auto\">La prensa sat\u00edrica con caricaturas en la Historia Cr\u00edtica del Periodismo Andaluz. El Cencerro (C\u00f3rdoba, 1869) y El Alabardero (Sevilla, 1879), casos de un periodismo popular divergente. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Historia Caribe<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">19<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">(44). <\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.15648\/hc.44.2024.3895\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/doi.org\/10.15648\/hc.44.2024.3895<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Hern\u00e1ndez R\u00edos, M. L. (2000). Humorismo gr\u00e1fico en la prensa granadina de la Guerra Civil: L\u00f3pez Sancho en Ideal. En I. L. Henares Cu\u00e9llar (coord.), J. Castillo Ruiz (coord.), G. P\u00e9rez Zalduondo (coord.), y M. I. Cabrera Garc\u00eda (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Dos d\u00e9cadas de cultura art\u00edstica en el franquismo (1936-1956): Actas del congreso<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (Vol. 1, pp. 563-578). Universidad de Granada.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Hernando, B. (1997). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Los hermanos B\u00e9cquer: Una aproximaci\u00f3n al periodismo sat\u00edrico madrile\u00f1o del siglo XIX<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Prensa y Ediciones Iberoamericanas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Lorite Luque, J. E., y Ruiz Acosta, M. J. (2021). Prensa sat\u00edrica en Andaluc\u00eda durante el Sexenio Democr\u00e1tico. En I. Casas Delgado (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Los medios de comunicaci\u00f3n en Andaluc\u00eda (siglos XIX-XX): Estudios en homenaje al profesor Antonio Checa Godoy<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 91-110). Editorial Universidad de Sevilla.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Mac\u00edas Prieto, G. (2002a). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Humor en Huelva (parte 1)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Tebeosfera. <\/span><a href=\"https:\/\/www.tebeosfera.com\/1\/Documento\/Articulo\/Humor\/Huelva.htm\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.tebeosfera.com\/1\/Documento\/Articulo\/Humor\/Huelva.htm<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Mac\u00edas Prieto, G. (2002b). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Humor en Huelva (parte 2)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Tebeosfera. <\/span><a href=\"http:\/\/www.tebeosfera.com\/1\/Documento\/Articulo\/Humor\/Huelva2.htm\"><span data-contrast=\"none\">http:\/\/www.tebeosfera.com\/1\/Documento\/Articulo\/Humor\/Huelva2.htm<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Mart\u00edn Robles, J. M. (2009). La distorsi\u00f3n art\u00edstica de la realidad. El humor gr\u00e1fico en la prensa diaria de Granada: De Tovar a E. Bonet. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">El Genio Maligno: revista de humanidades y ciencias sociales<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">5<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><a href=\"https:\/\/dialnet.unirioja.es\/descarga\/articulo\/3044735.pdf\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/dialnet.unirioja.es\/descarga\/articulo\/3044735.pdf<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Mel\u00e9ndez Malav\u00e9, N. (2005). Publicaciones sat\u00edricas y humoristas gr\u00e1ficos en la prensa malague\u00f1a. En J. F. Sanz Sampelayo (dir.) y A. P. Monteiro (dir.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">La universidad y nuestros mayores: I, II y III curso aula de formaci\u00f3n abierta 2004\/2005: Programa del 2.<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">o<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> Curso<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 437-450). Vicerrectorado de Servicios a la Comunidad Universitaria, Universidad de M\u00e1laga.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Mel\u00e9ndez Malav\u00e9, N. (2007). Los inicios de la prensa sat\u00edrica en Andaluc\u00eda. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Andaluc\u00eda en la historia<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">15<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 62-68. <\/span><a href=\"https:\/\/www.centrodeestudiosandaluces.es\/publicaciones\/descargar\/385\/documento\/835\/AH15.pdf\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.centrodeestudiosandaluces.es\/publicaciones\/descargar\/385\/documento\/835\/AH15.pdf<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">M\u00e9ndez Paguillo, J. C. (2017). Caricaturistas y revistas sat\u00edricas en la Sevilla del siglo XIX. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">RIHC. Revista Internacional de Historia de la Comunicaci\u00f3n<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">9<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">(2), 01-36. <\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.12795\/RiHC.2017.i09.01\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/doi.org\/10.12795\/RiHC.2017.i09.01<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">M\u00e9ndez Paguillo, J. C. (2021). Las revistas sat\u00edricas sevillanas en el primer tercio del siglo XX y sus dibujantes. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">\u00c1mbitos. Revista Internacional de Comunicaci\u00f3n<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">51<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 7-26. <\/span><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.12795\/Ambitos.2021.i51.01\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/doi.org\/10.12795\/Ambitos.2021.i51.01<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Montoya Rodr\u00edguez, M. del C. (2022a). Alumbrando un nuevo orden informativo: \u2018Papeles p\u00fablicos\u2019 y s\u00e1tira como particularidades del periodismo andaluz. El caso sevillano: 1789-1833. En J. Herrero Izquierdo, P. Zamora Mart\u00ednez, y I. Reguero Sanz (Eds.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Comunicaci\u00f3n e historia olvidada: Una mirada transversal desde la contemporaneidad<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (pp. 429-440). Editorial de la Universidad de Cantabria.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Montoya Rodr\u00edguez, M. del C. (2022b). Humor pol\u00edtico y cr\u00edtica social en \u201cEl Son\u00e1mbulo\u201d (1894): Un peri\u00f3dico sat\u00edrico en Utrera. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Anuario de estudios locales<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">8<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 117-126.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Montoya Rodr\u00edguez, M. del C. (2024a). La cuesti\u00f3n nacionalista en la prensa local: Una s\u00e1tira contra los gallegos en el Eco de Utrera (1879). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Anuario de estudios locales<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">9<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 111-120. <\/span><a href=\"https:\/\/ascil.es\/wp-content\/uploads\/Anuario-ascil-2024.pdf\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/ascil.es\/wp-content\/uploads\/Anuario-ascil-2024.pdf<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Montoya Rodr\u00edguez, M. del C. (2024b). Prensa clandestina y gestaci\u00f3n de una cultura pol\u00edtica\u202f moderna en la Sevilla de 1789: Dos s\u00e1tiras in\u00e9ditas del m\u00e9dico\u202f Xim\u00e9nez de Lorite contra la escol\u00e1stica. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">L\u2019entre-deux<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">16<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><a href=\"https:\/\/lentre-deux.com\/index.php?b=329\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/lentre-deux.com\/index.php?b=329<\/span><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Otero Fern\u00e1ndez, M. (Ed.). <\/span><span data-contrast=\"auto\">(2004). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">La pol\u00edtica gaditana y jerezana en la prensa sat\u00edrica (1874-1923)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Servicio de Publicaciones, Universidad de C\u00e1diz.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Otero Fern\u00e1ndez, M. de las M. (1999). Las caricaturas en la prensa sat\u00edrica del C\u00e1diz de la Restauraci\u00f3n. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Gades<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">23<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 363-380.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Otero Fern\u00e1ndez, M. de las M. (2003). <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">La pol\u00edtica gaditana y jerezana en la prensa sat\u00edrica (1874-1923)<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. Universidad de C\u00e1diz, Servicio de Publicaciones.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Ramos Santana, A., y Cantos Casenave, M. (1995). La s\u00e1tira anticarlista en el C\u00e1diz rom\u00e1ntico. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Romanticismo: actas del V Congreso (N\u00e1poles, 1-3 de Abril de 1993). La sonrisa rom\u00e1ntica: sobre lo l\u00fadico del Romanticismo hisp\u00e1nico<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 69-72.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Ruiz Acosta, M. J., y Lorite Luque, J. E. (2021). Amadeo ya lleg\u00f3: Caricaturas del monarca en El T\u00edo Clar\u00edn. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Archivo hispalense: Revista hist\u00f3rica, literaria y art\u00edstica<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">104<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">(315), 173-196.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Sevilla Soler, R. (1986). La crisis del 98 y la s\u00e1tira en la prensa sevillana. En B. Torres Ram\u00edrez (coord.) y J. J. Hern\u00e1ndez Palomo (coord.), <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Andaluc\u00eda y Am\u00e9rica en el siglo XIX: Actas de las V Jornadas de Andaluc\u00eda y Am\u00e9rica<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (Vol. 1, pp. 507-540). Escuela de Estudios Hispanoamericanos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p><p><span data-contrast=\"auto\">Torres Fern\u00e1ndez, F. (1979). La Prensa sat\u00edrica en M\u00e1laga en el per\u00edodo de la Restauraci\u00f3n. <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">J\u00e1bega<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">27<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, 63-68.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:480,&quot;335559991&quot;:480}\">\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arcas Cubero, F. (1990). El Pa\u00eds de la Olla: La imagen de Espa\u00f1a en la prensa sat\u00edrica malague\u00f1a de la Restauraci\u00f3n. Arguval.\u00a0 Calvo Maturana, A. J. (2021). La pluma del sat\u00edrico, la espada del rebelde: Respuestas serviles al humor en el marco de las Cortes de C\u00e1diz. Pasado y memoria, 23, 36-63. https:\/\/doi.org\/10.14198\/PASADO2021.23.02\u00a0 Checa Godoy, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":16,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1805","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1805"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1805"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2155,"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1805\/revisions\/2155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alojaapps.us.es\/redandhiscom\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}